جنگ با رسانه‌ها و کسب‌وکارهای جدید

 

شماره 83-82 مدیریت ارتباطات (اسفند 95 و فروردین 96) با نگاهی به جنگ میان رسانه‌ها و کسب‌وکارهای سنتی و مدرن منتشر شد. در این پرونده به این موضوع اشاره شده است که توسعه روزافزون فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی و ورود برنامه‌های جدید مبتنی بر تلفن‌های همراه هوشمند، تغییرات اجتماعی و اقتصادی زیادی به‌وجود آورده است. در یک سال گذشته رویدادهای فضای مجازی پرحاشیه‌ترین موضوعات رسانه‌ای کشور بودند که برخی از مهم‌ترین آنها عبارتند از:

- درگذشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و ضعف صداوسیما در رقابت با اطلاع‌رسانی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های برخط

- حادثه پلاسکو و حاشیه‌های اطلاع‌رسانی و تأیید و تکذیب‌های آن

- اعتراض تاکسیرانی تهران نسبت به فعالیت «اسنپ» و «تپ‌سی»

- اعتراض اتحادیه مشاوران املاک به فعالیت سایت‌های «دیوار» و بسیاری سایت‌های مشابه

- اعتراض صنوف مختلف به فعالیت‌های فروش در سایت‌های «دیجی‌کالا»، «بامیلو» و...

- اعتراض برخی نهادها به فروش‌ کالاها در کانال‌های تلگرامی و صفحه‌های اینستاگرام و....

ماهنامه مدیریت ارتباطات به این موضوع اشاره کرده است که در چنین شرایطی، نگرانی‌ها از محدود شدن فعالیت‌های رسانه‌ای و تجاری بر بستر نرم‌افزارهای تلفن همراه و فضای برخط بسیار جدی احساس شده و می‌شود. اعتراض برخی صنوف و حتی تهدیدهای برخی نهادهای دولتی و حاکمیتی مبنی بر لزوم محدودسازی این برنامه‌ها شرایط بی‌ثباتی بر این فضا ایجاد کرده است.

در این شماره تلاش شده به این پرسش‌ها پاسخ داده شود که آیا می‌توان رسانه‌ها و کسب‌وکارهای جدید را محدود کرد؟ آیا کسب‌وکارهای سنتی می‌توانند با تغییرات شیوه‌های کسب‌وکار مبتنی بر فضای اینترنتی و برخط مقابله کنند یا اینکه باید خود را با این تغییرات مطابقت دهند و تغییراتی در شیوه‌های تجارت خود به‌وجود آورند؟ سؤال اساسی مهم دیگر این است که آیا فیلتر یک نرم‌افزار یا مسدود کردن آن در شرایطی که هر روز تعداد زیادی نرم‌افزار جدید وارد بازار می‌شود، راه‌حل خردمندانه‌ای است یا خیر؟

عناوین این پرونده عبارتند از:

- تبعات اجتماعی و اقتصادی رسانه‌ها و نرم‌افزارهای مبتنی بر تلفن‌های هوشمند هر روز بیشتر می‌شود: تقابل سنتی‌ها با شیوه‌های نوین کسب‌وکار

- کسب‌وکارهای جدید، رسانه‌های جدید/ رضا نامی

- آیا مخاطبان امروز بیش از همیشه از عرصه رسمی رسانه‌ای فاصله گرفته‌اند؟: خیزش رسانه‌های کاربرمحور برای سیطره بر بازار پیام/ الناز نیک‌دهقان

- سیاست‌گذاران کنار مردم بایستند؛ نه روبه‌روی آن‌ها/ پدرام الوندی

- حقوق نرم رسانه‌های نوین/ احمد کارخانه

- رسانه‌های جدید، مواجهه یا مقابله؟/ جواد افتاده

در شماره جدید ماهنامه مدیریت ارتباطات به موضوعات متعدد دیگری نیز پرداخته شده است:

* سرمقاله: نگاه اجمالی بر عملکرد رسانه‌ها و روابط‌عمومی‌ها در سال 1395- امیرعباس تقی‌پور

یادداشت‌ها و میزگرد:

- نگاهی به کتاب «گفت‌وگوهای برگزیده آیندگان»: گفت‌وگوهای گذشتگان/ سيدفريد قاسمي

- انسان همان گفتمان است/ حسن بشیر

- نگاهی به مفهوم تحلیل تراکنشی در حوزه‌ علوم ارتباطات/ پویا نعمت‌اللهی

- بصری‌سازی محتوا در ارتباطات: درک تفاوت بصری‌سازی داده‌ها با گرافیک اطلاع‌رسان (اینفوگرافیک)/ مریم سلیمی

- میزگرد نقد و بررسی سیاست‌های فرهنگی در فضای مجازی: نگاه مداخله‌گر و دولتی به فضای مجازی داریم/ محمدصادق افراسیابی

- نگاهی به کتاب «تاریخ توفیق؛ سرگذشت طنز در مطبوعات ایران» نوشتۀ سیدمسعود رضوی: شناخت‌نامه طنز معاصر ایران/ منوچهر دین‌پرست

- نقدی بر کتاب سواد رسانه‌ای پایه دهم: لزوم گذر از مرحله تحلیل متون رسانه‌ای به تولید/ مانیا عاله‌پور

- استفاده نوجوانان از شبکه‌های اجتماعی: دورویِ یک سکه/ مترجم: زهرا علی‌دوست

- کارشناسان در گفت‌وگو با «مدیریت ارتباطات» بررسی کردند: رکود سینما و رسانه کودک در ایران/ علی فراهانی

- کودکان به شکلی ناخودآگاه به دنبال تصاویر خشن هستند/ فرهاد مطلایی

- بازی دو سویه رسانه‌ها با کودکان/ مترجم: نازنین مهری

* اقتصاد: راهکارهای اقتصادی برای تداوم حیات رسانه‌ها

- چرخ لنگ‌لنگان مطبوعات سنتی و رسانه ملی/ معصومه رشیدی- شکوفه کریمی

- در وادی ذهن خلاق و اعجاز کلمات، نشریات تخصصی می‌مانند/ ندا عبدی

- رسانه و مدل‌های کسب‌وکار/ فاطمه پورمعصوم

- کارآفرینی در رسانه، فناوری‌های دیجیتال و همگامی با تغییرات/ مریم حاج‌محمدی

- سیاوش صلواتیان، مدرس مدیریت رسانه: مخاطب فقط مهم نیست، مخاطب همه‌چیز است/ فاطمه پورمعصوم- سمانه مهرپرور

* فرهنگ: چالش‌های صنعت نشر در مواجهه با کپی‌رایت

- میزگرد چالش‌های قانون کپی‌رایت در ایران با حضور مسعود پایدار، مدیر «نشر کتاب دانشگاهی»، مهدی عمرانلو، مدیر انتشارات «آوند دانش» و فرهاد تیمورزاده، مدیر انتشارات «تیمورزاده»: نیاز صنعت نشر به نیروی آکادمیک و آمادگی در عرصه بین‌المللی/ ساره گودرزی

- فرزاد فربد، مدیر انتشارات پریان از مزایای خرید رایت می‌گوید: سیاست‌گذاری حرفه‌ای زمینه‌ساز رشد صنعت نشر/ ساره گودرزی

- گپ‌وگفتی درباره کپی‌رایت با رئیس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران: دولت برای ناشران کپی‌رایت امتیازات ویژه قائل شود

مدیریت ارتباطات هر ماه به مدیرمسئولی امیرعباس تقی‌پور و سردبیری امیر لعلی با قیمت 7000 تومان منتشر می‌شود. علاقه‌مندان جهت دریافت اشتراک سالیانه با شماره 88904882-021 تماس بگیرند. امکان خرید و مطالعه تمام شماره‌های ماهنامه از لینک www.magiran.com/cmmagazine وجود دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر به کانال تلگرامی cm_magazine@ مراجعه کنید.

در ضمن همراه اولی‌ها می‌توانند با ارسال عدد 464 به شماره 3070757 با دریافت اپلیکیشن مربوطه، این ماهنامه را تهیه و مطالعه کنند.

نگاه اجمالی بر عملکرد رسانه‌ها و روابط‌عمومی‌ها در سال 1395

نظام رسانه‌ای و روابط‌عمومی کشور در سال 1395 نیز دچار فراز و نشیب‌های قابل تأمل بود. در حوزه رسانه به‌رغم توسعه روزافزون شبکه‌های ماهواره‌ای و رسانه‌های اینترنتی، افزایش ضریب نفوذ اینترنت، رشد قابل‌توجه کاربران فضای مجازی و مهاجرت بخشی از مخاطبان رسانه‌های سنتی به سمت‌وسوی بهره‌گیری از رسانه‌های مبتنی بر تلفن‌های هوشمند، باید اذعان کرد هنوز هم رسانه-هایی همچون رادیو، تلویزیون، روزنامه‌ها و مجلات، قدرت موج‌آفرینی دارند؛ مشروط بر اینکه اصل سوژه‌یابی مناسب، پردازش و تولید محتوای اختصاصی مورد توجه قرار گیرد. توجه به این موضوع می‌تواند نگرانی‌های ناشی از کاهش تیراژ مطبوعات و اشکالاتی که از این ناحیه، متوجه چرخه تولید، انتشار و توزیع می‌شود را به حداقل برساند. گزارش اجتماعی یک روزنامه درباره «گورخواب‌ها»، شاهد مثال مناسبی در این زمینه است که واکنش‌ها و ابراز همدردی‌های افکار عمومی را در پی داشت و باعث موضع‌گیری بالاترین مقامات رسمی کشور شد تا جایی که برخی از وزرا و رؤسای سازمان‌های مسئول به تشریح برنامه‌هایشان برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفع نیازهای گورخواب‌ها پرداختند! در سال 95 عدم تاب‌آوری اقتصادی برخی از سانه‌های بخش خصوصی باعث شد تا به تعبیر دکتر مهدی محسنیان‌راد، به «مرگ زودرس» دچار شوند، ضمن آنکه سایه مشکلات کلان اقتصادی کشور بر طرح‌های مناسب معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سنگینی کرد و به دلیل تخصیص ندادن و عدم پایداری منابع مالی این معاونت، شاهد تأخیر در اجرای طرح‌های حمایتی از رسانه‌ها بودیم تا جایی که رئیس‌جهور محترم در آیین آغازین بیست‌ودومین نمایشگاه مطبوعات که آبان‌ماه برگزار شد، برای پرداخت یارانه‌های مطبوعات وادار به موضع‌گیری و صدور دستور به سازمان برنامه و بودجه شد. نهایی شدن لایحه نظام جامع رسانه‌ای نیز از مصوباتی است که با هدف تقویت حوزه اختیارات صنفی اصحاب رسانه برای ارائه به مجلس شورای اسلامی در دولت آماده شده است و البته درباره خروجی آن باید منتظر ماند. در سالی که روزهای پایانی آن را سپری می‌کنیم، در حوزه روابط‌عمومی همچنان نهادهای حرفه‌ای و تخصصی و بخش خصوصی، به دنبال افزایش اعتبار، ارتقای برنامه‌ها و کسب مشروعیت بیشتر بودند. به همت آنها، گردهمایی مختلف برگزار، مقالات و کتاب‌های متعدد منتشر و فعالیت‌های مستمرشان ادامه یافت. ساماندهی بخشی از این اقدامات در فضای مجازی و راه‌اندازی رادیوهای اینترنتی و تولید محتوای حرفه‌ای از اقدامات مناسبی است که مورد حمایت روابط‌عمومی‌های وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مختلف دولتی و بخش خصوصی قرار گرفت. اما در کنار تمام فعالیت‌هایی که انجام گرفته است، به نظر می‌رسد نهاد روابط‌عمومی برای نقش‌آفرینی در پروژه‌های کلان کشور، راه نرفته بسیاری دارد. روابط‌عمومی‌ها باید در کنار ایفای مسئولیت و کارکردهای سازمانی خود در قالب نهادهای علمی و حرفه‌ای، توان مسئله‌یابی، تجزیه و تحلیل و ارائه راه حل در مسائل و پروژه‌های کلان کشور را داشته باشند. محیط‌زیست، بحران آب و بحران پیش روی صندوق‌های بازنشستگی از جمله مسائل کلان هستند که روابط‌عمومی‌ها قادر به برنامه‌ریزی، اجماع‌سازی و کاهش مخاطرات آنها هستند.

امید است در سال 1396، با کاهش نقاط ضعف و افزایش نقاط قوت در دو عرصه روابط‌عمومی و رسانه، شاهد رضایتمندی بیشتر مردم از عملکرد این دو نهاد مهم اجتماعی باشیم.

امیر عباس تقی پور